Yazlık Yolculuk Sırasında Bitkileri Koruma

Valizler hazır, bilet alınmış, ama pencere önündeki fesleğen size bakıyor. Tatile çıkmadan önce akla gelen en sinir bozucu sorulardan biri şu: "Ben yokken bunlar kurur mu?" Cevap, hazırlığı ne kadar erken yaptığınıza bağlı. Bir haftalık yolculuk için bir akşam, iki-üç haftalık bir yolculuk için ise birkaç günlük planlama çoğu bitkiyi hiç zarar görmeden karşınıza çıkarır.

Önce kaç gün gideceğinizi netleştirin

Kaç gün sonra bitkiler gerçekten tehlikeye girer? Kaba bir ölçü olarak: küçük saksılardaki bitkiler 3-4 gün, orta boy saksılar 5-7 gün, büyük hacimli saksılar ve toprak derinliği fazla olan kaplar 10 güne kadar dayanabilir. Sulama sıklığı zaten bitkinin türüne, saksı hacmine ve havanın sıcaklığına göre değişiyor; bu yüzden "kaç günde bir sularım" sorusunun cevabını biliyorsanız işiniz kolay. Bilmiyorsanız, gitmeden önceki iki hafta boyunca toprağı parmağınızla kontrol etme alışkanlığı kazanın.

Yazlık yolculuk neden daha riskli? Çünkü sıcak havada buharlaşma katlanıyor. Kışın 10 gün susuz kalan bir bitki hayatta kalırken, aynı bitki temmuzda güneye bakan bir balkonda 4 günde çöker. Bitkiler tatile çıkarken bakım planı yaparken mevsimi hesaba katmak, listedeki en önemli maddedir.

Adım adım hazırlık

1. Bitkileri tek bir yere toplayın. Dağınık saksılar yerine hepsini banyoda, mutfakta ya da kuzeye bakan bir odada bir arada tutun. Yan yana duran bitkiler birbirinin nemini paylaşır, çevredeki hava daha nemli kalır. Zemine geniş bir tepsi koyup saksıları onun üzerine yerleştirmek işi kolaylaştırır.
2. Doğrudan güneşi kesin. Perdeyi kapatın ya da saksıları pencereden yarım metre içeri çekin. Amaç bitkiyi karanlıkta bırakmak değil; yaprakların terlemesini yavaşlatmak. Az ışık, az su tüketimi demek.
3. Gitmeden önce derin sulama yapın. Üstten azıcık ıslatmak işe yaramaz. Saksıyı su dolu bir leğende 20-30 dakika bekletin, toprak yukarıya kadar nemi çekene kadar. Sonra fazla suyu süzün ve saksıyı asla dipteki su birikintisinin içinde bırakmayın; kök çürümesi susuzluktan daha hızlı öldürür.
4. Toprağın üstünü kapatın. Bir-iki santim kalınlığında saman, çam kabuğu, kuru yaprak ya da hindistan cevizi lifi buharlaşmayı belirgin biçimde azaltır. Elinizde bunlar yoksa temiz karton parçası da geçici çözüm olur. Bu malçlama alışkanlığı, dönüşte de bahçenizin su ihtiyacını düşürmeye devam eder.
5. Pet şişe damlatma sistemi kurun. 1,5 litrelik bir şişenin kapağına iğneyle 2-3 delik açın, şişeyi doldurun, kapağı kapatıp ters çevirerek toprağa 5-6 santim gömün. Deliklerin sayısı akış hızını belirler; gitmeden bir gün önce deneyip ne kadar sürede boşaldığını gözlemleyin. Bu, iki haftaya kadar olan yolculuklarda en ekonomik yöntemdir.
6. Fitilli sulama hazırlayın. Pamuklu kumaş şeridi ya da ayakkabı bağcığını bir ucundan su dolu kavanoza, diğer ucundan saksı toprağına gömün. Kavanoz saksıdan yüksekte dursun. Kılcal etkiyle su yavaşça toprağa geçer. Birden fazla saksı için tek büyük kova, birden çok fitil kullanabilirsiniz.
7. Sebze ve baharatlarda hasat yapın. Fesleğen, maydanoz, nane gibi bitkileri gitmeden budayın; olgunlaşmış domates, biber, salatalık ne varsa toplayın. Bitki üzerinde meyve taşımak su ihtiyacını artırır. Kesildikten sonra tekrar sürgün veren yeşillikler bu yönüyle avantajlıdır, dönüşte sizi taze yapraklarla karşılar.
8. Balkondaki büyük saksıları gölgeye alın. Taşınamayanların üzerine gölgeleme filesi ya da eski bir çarşaf gerin. Balkon bahçesi kuranların en sık ihmal ettiği nokta, saksının kendisinin ısınması; koyu renkli plastik saksı öğleden sonra fırın gibi olur, açık renkli bir kapla ya da havlu sararak yalıtın.
9. Bir komşuya yedek plan bırakın. Üç haftadan uzun gidiyorsanız hiçbir düzenek yeterli olmaz. Komşuya ya da bir yakınınıza "haftada bir kez şu üç saksıyı sula" diye net bir not bırakın. Muğlak talimat, aşırı sulamayla sonuçlanır.

Sık yapılan hatalar

• Gitmeden gübre vermek. Gübre yeni büyümeyi tetikler, yeni büyüme daha çok su ister. Organik gübre uygulamalarını dönüşe bırakın.
• Bitkileri leğende suyun içinde bırakmak. "Nasılsa çekerler" mantığı köklerin havasını kesip çürütür. Sadece nemli bir tepsi yeterlidir, göletin içinde bırakmak değil.
• Yaprakları su püskürterek doyurmaya çalışmak. Bir saat içinde uçar, tek etkisi kapalı ortamda mantar hastalığı riskini artırmaktır.
• Denenmemiş düzenek kurmak. Pet şişe iki saatte boşalıyorsa hiçbir işe yaramaz. Yöntemi mutlaka en az bir gün önce test edin.
• Gitmeden hemen önce saksı değiştirmek. Yeni saksıya alınan bitki stres altındadır, en hassas dönemde onu tek başına bırakırsınız. Toprak hazırlığı ve saksı değişimi işlerini yolculuktan en az üç hafta önce bitirin.
• Hasta bitkiyi diğerlerinin arasına koymak. Yaprağında leke, altında beyaz sinek olan bir bitki, kapalı ve nemli odada tüm koleksiyonu bulaştırır. Şüpheli olanı ayrı tutun.

Dönüşte ne yapmalı?

Solmuş bitkiyi kurtarmak mümkün mü? Genellikle evet. Yaprakları pörsümüş ama gövdesi hâlâ esnekse bitkiyi doğrudan güneşe çıkarmayın; önce gölgede derin sulama y