Sebze Bahçesine Bahçıvan Çiçekleri Eklemek

Domates fidelerinin arasına çiçek dikmek ilk bakışta yer kaybı gibi görünür. Oysa sebze bahçesinin en sessiz işçileri olan arılar, yaban arıları, uğur böcekleri ve sırfid sinekleri, tam olarak o çiçekler sayesinde bahçeye uğrar. Aşağıda yeni başlayan biri için, "hangi çiçek, nereye, ne zaman" sorularının hepsine tek tek dönüyoruz.

Neden sebze bahçesine çiçek ekleyelim?

Üç somut sebep var:

• Tozlaşma: Kabak, salatalık, kavun, fasulye gibi sebzelerin verimi doğrudan böcek ziyaretine bağlı. Çiçek yoksa böcek de az gelir, meyve tutumu düşer.
• Doğal avcılar: Yaprak biti yiyen uğur böceği ve sırfid sineğinin larvaları etçildir, ama yetişkinleri nektar ve polenle beslenir. Yani onları bahçede tutmak için çiçeğe ihtiyaç var.
• Göz zevki ve karışıklık: Tek tip ekim yapılan yerlerde zararlı hedefini kolay bulur. Renk, koku ve boy çeşitliliği bu takibi zorlaştırır.

"Dekoratif bitkiler sebze bahçesinde gerçekten işe yarar mı, yoksa sadece güzellik mi?"

İkisi birden. Kadife çiçeği, ıtır, kozmos gibi türler estetik olarak seçilir ama kök bölgesindeki ve yaprak üstündeki faydalı canlı sayısını artırır. Önemli olan, çiçeği sebzeyle rekabet etmeyecek şekilde konumlandırmak. Sebze yatağının tam ortasına iri gövdeli, agresif kök yapan bir süs bitkisi koyarsanız gölge ve besin rekabeti yaşanır. Kenarlarda, yol boyunca ve köşelerde ise net kazanç sağlar.

Adım adım: çiçekleri sebze bahçesine yerleştirme

1. Bahçeyi kâğıt üzerinde böl. Yatakların kenar şeritlerini, patika kenarlarını ve köşeleri çiçek alanı olarak işaretleyin. Toplam alanın kabaca beşte biri fazlasıyla yeter. Toprağı hazırlarken bu şeritleri de aynı özenle işlemeniz gerekir; sebze için yaptığınız toprak hazırlığından farklı bir şey yapmayacaksınız.
2. Çiçek açma takvimini yayın. Tek seferde patlayıp biten bir çiçek grubu, böcekleri iki hafta besler sonra bahçe boşalır. Erken ilkbaharda açan (ıtır, hercai menekşe), yaz ortasında açan (kadife çiçeği, kozmos, ayçiçeği), sonbahara kadar dayanan (zinnia, aslanağzı) türleri karıştırın. Mevsimsel iş takviminizi kurarken çiçek ekim tarihlerini de aynı listeye yazın.
3. Tek tipte değil, tabak biçimli çiçekleri tercih edin. Faydalı böceklerin çoğu küçük ve kısa hortumludur; katmerli, top gibi dolgun çiçeklere ulaşamaz. Yayvan, açık merkezli, tek katlı çiçekler (papatya formu, şemsiye formu) çok daha etkilidir. Dereotu, kişniş, rezene çiçeğe bırakıldığında bu şemsiye formunu verir — hem baharat hem böcek çekici olur.
4. Fideleri doğru derinlikte dikin. Çiçek fidesi de sebze fidesi gibi, kök boğazı toprak seviyesiyle aynı hizada olacak şekilde yerleşir. Tohumdan gidiyorsanız kadife çiçeği ve kozmos doğrudan yere ekilebilir; zinnia ve aslanağzı viyolde başlatıp sonra aktarmak daha güvenli.
5. Aralıkları cömert bırakın. Kozmos 40-50 cm, kadife çiçeği 20-25 cm, ayçiçeği 40 cm ister. Sıkışık dikim hava akımını keser, külleme ve pas gibi mantar sorunlarını davet eder. Bahçe bitkilerinde görülen yaygın hastalıkların büyük kısmı zaten nemli ve havasız ortamda başlıyor.
6. Sulamayı ayrı düşünün. Çoğu yıllık çiçek, domatesten daha az su ister. Aynı damlama hattına bağlarsanız ya çiçekler boğulur ya sebzeler susuz kalır. Kenar şeritlerine ayrı bir hat çekmek ya da elle sulamak daha doğru. Sulama sıklığını belirlerken toprağın 3-4 cm derinliğine parmak sokma testini burada da uygulayın.
7. Solmuş çiçekleri düzenli kopartın. Buna "ölü baş alma" denir. Tohuma kaçmayan bitki çiçek üretmeye devam eder; yani sezonu iki kat uzatır. Haftada bir tur atmak yeterli.
8. Sezon sonunda bir kısmını bırakın. Ayçiçeği ve zinnia tohum başları kuşları besler, kuru gövdeler bazı faydalı böceklere kışlama yeri olur. Her şeyi sıfırlamak yerine bahçenin bir köşesini "dağınık" tutmak işe yarar.

Hangi çiçek nereye?

"Balkonda sebze yetiştiriyorum, bu benim için de geçerli mi?"

Evet, hatta daha kritik. Balkonda böcek trafiği zayıf olduğu için tozlaşma sorunu daha sık görülür. Sebze saksılarınızın yanına bir-iki saksı kadife çiçeği veya ıtır koymak, kabak ve salatalıkta meyve tutumunu fark edilir şekilde artırır. Balkon bahçesi kurarken bu iki saksıyı baştan plana dahil edin.

Sık yapılan hatalar